چک ابزاری برای پرداخت است که در زندگی تجاری به کار میرود. از این رو با صدور چک، حق وصول آن پدید میآید. در همین چارچوب، در وصول چک مشکلاتی رخ میدهد. در این نوشته به این موضوع میپردازیم.
چک چیست؟
چک ابزاری برای پرداخت است که برای پرداخت مبلغی معین از یک حساب بانکی، در تاریخی معین، به شخصی معین نوشته میشود. در این معنا، چک یک سند تجاری (کامبیو) است. اسناد تجاری اسنادیاند که نتیجه حقوقی معینی پدید میآورند و به سبب آن نتیجه، طرفین حقوق و تعهدات معینی مییابند. از سوی دیگر، در بنیاد چک رابطه حواله نهفته است. در اینجا رابطهای سهجانبه در میان است: صادرکننده، دارنده (ذینفع) و بانک محالعلیه.
عناصر چک کداماند؟
برای اینکه سندی از نظر حقوقی چک شمرده شود، عناصر الزامی وجود دارد (ماده ۷۸۰/۱ قانون تجارت ترکیه). این عناصر به ترتیب چنیناند:
- واژه «چک»
- حواله بیقید و شرط مبلغی معین
- محالعلیه
- تاریخ صدور
- محل صدور
- امضای صادرکننده
وصول چک چگونه انجام میشود؟
وصول چک از یکی از راههای زیر ممکن است:
وصول چک از راه عملیات بانکی چگونه است؟
چک بهمحض رؤیت پرداخت میشود. هر قید مخالف آن، نانوشته انگاشته میشود. چکی که پیش از روزِ نشاندادهشده بهعنوان روز صدور برای پرداخت ارائه شود، در همان روز ارائه پرداخت میگردد. چکی که باید در محل صدور پرداخت شود، باید ظرف ۱۰ روز و چکی که در محلی جز محل صدور پرداخت میشود، ظرف ۱ ماه به محالعلیه ارائه شود. چکی که در کشوری جز کشور پرداخت صادر شده باشد، اگر محل صدور و محل پرداخت در یک قاره باشند ظرف ۱ ماه و اگر در دو قاره جداگانه باشند ظرف ۳ ماه باید به محالعلیه ارائه شود.
وصول چک از راه اجرا چگونه است؟
اگر چک معتبری در بانک بدون محل درآید، میتوان اجرائیه ویژه اسناد تجاری را به جریان انداخت. افزون بر این، درباره چک بدون محل، راه شکایت کیفری پیموده میشود. بدین ترتیب بر شخص بدهکار ضمانت اجرای کیفری اعمال میگردد.
در صورت ارائه چک در مهلت قانونی ارائه بر پایه تاریخ صدور نوشتهشده بر روی آن، برای شخصی که سبب انجام عملیات «بدون محل» شده است، با شکایت دارنده و در مورد هر چک، جزای نقدی قضایی تا هزار و پانصد روز تعیین میشود. جرم سبب شدن برای عملیات «بدون محل» تابع شکایت است. حق شکایت حقی است کاملاً شخصی و غیرقابل انتقال. از این رو تنها به دارنده مجازی داده شده است که چک را به بانک ارائه کرده است. مهلت شکایت از تاریخ ارائه چک به بانک از سوی دارنده مجاز، سه ماه است. این مهلت از آن رو مهم است که مهلتی مسقط حق است.
اجرائیه چک در دایره اجرای صالح به جریان میافتد. دوایر اجرای صالح اینها هستند:
- محل صدور چک، به انتخاب بستانکار،
- محل شعبه بانک محالعلیه،
- محل اقامت یا نشانی ثبت تجاری بدهکار یا هر یک از بدهکاران،
بدهکاری که اجرائیه دربردارنده همه این خواستهها به او ابلاغ شده است، میتواند ظرف ۵ روز به دادگاه اجرا اعتراض کند. از سوی دیگر، در تعقیبهایی که از این راه انجام میشود، اعتراض به دوایر اجرا بیاعتبار است. همچنین بدهکاری که به اجرائیه اعتراض نکند، باید ظرف ۱۰ روز پرداخت کند یا اظهارنامه اموال بدهد. زیرا در برابر بدهکاری که اعتراض نکرده و در مهلت ۱۰ روزه نیز پرداخت نکرده است، عملیات اجرایی ادامه مییابد. بدهکار در چنین حالتی میتواند با اقداماتی مانند توقیف و ضبط اموال روبهرو شود.
در وصول چک به چه نکاتی باید توجه کرد؟
برخی نکاتی که در وصول چک باید رعایت شود:
- بررسی کنید که چک معتبر است یا نه.
- مهلت ارائه چک را بررسی کنید.
- اگر چک محل دارد، آن را به بانک ارائه کنید.
- اگر محل ندارد، وصول را از راه اجرا درخواست کنید.
چک ابزاری برای پرداخت است که در زندگی کاری و تجاری بسیار گسترده به کار میرود. اگر ناچار شوید وصول را از راه اجرا انجام دهید، روندی حقوقی و ظریف در میان است. برای اینکه دچار تضییع حق نشوید، باید از پشتیبانی حقوقی وکیلی بهره بگیرید که در حقوق تجارت و اجرا متخصص و در زمینه حقوق چک باتجربه باشد. میتوانید با دفتر ما تماس بگیرید و درخواست خدمت کنید.
